Saldorekenen loont: stuur op euro’s per geit, niet op voerkosten per 100 kg melk
De melkprijs trekt steeds wat verder aan. Na een redelijk stabiel jaar in 2025, zonder echte uitschieters naar boven maar ook zonder grote tegenvallers, ontstaat er opnieuw ruimte om te ondernemen. Juist in zo’n periode is het interessant om kritisch naar het saldo op bedrijfsniveau te kijken. Want uiteindelijk bepaalt niet de melkprijs alleen het rendement, maar vooral de vraag hoeveel saldo iedere melkgeit op het bedrijf oplevert. Daarmee komen we bij een discussie die steeds vaker wordt gevoerd in de geitenhouderij: reken je in saldo per 100 kilogram melk, of in saldo per melkgeit?
De dierplaats is de beperkende factor
Bij GIJS kijken we graag naar het saldo per geit. De reden is eenvoudig. Op de meeste geitenbedrijven zijn niet de liters melk, maar de beschikbare dierplaatsen de beperkende factor. Een stal biedt ruimte aan een bepaald aantal geiten. Binnen die ruimte wil je zoveel mogelijk rendement realiseren.
Daarom loont hard melken in vrijwel iedere situatie. Hoe meer melk een geit produceert, hoe groter de omzet en daarmee de cashflow op het bedrijf. Bovendien worden vaste kosten zoals huisvesting, arbeid en financiering uitgesmeerd over meer liters melk.
Een eenvoudig rekenvoorbeeld maakt dit inzichtelijk. Stel dat een geit 1.000 kilogram melk produceert en een andere geit 1.200 kilogram melk. Bij een saldo van €50 per 100 kilogram melk levert die extra 200 kilogram melk €100 extra saldo per geit op. Natuurlijk stijgen daarbij vaak ook de voerkosten, maar de praktijk laat zien dat deze meerkosten doorgaans ruimschoots worden terugverdiend.
Hoge productie gaat niet automatisch gepaard met hoge voerkosten
Uit ons meest recente onderzoek, waarin bedrijven zijn verdeeld op basis van een productie boven of onder de grens van 100 kilogram vet en eiwit per geit, blijkt een opvallend verschil. Bedrijven die meer dan 100 kilogram vet en eiwit produceren, realiseren gemiddeld gek genoeg lagere voerkosten per 100 kilogram melk dan bedrijven die daaronder blijven. Het verschil is 3 euro per 100 kg melk. Het verschil van €3 per 100 kilogram melk wordt grotendeels verklaard door een hogere melkproductie per geit. De geiten zetten het voer efficiënter om in melk. Op geitniveau liggen de voerkosten bij deze hoogproductieve bedrijven weliswaar gemiddeld €15 hoger, maar daar staat een veel grotere meeropbrengst tegenover.
Wanneer dit wordt doorgerekend naar het saldo per geit ontstaat een duidelijk beeld. Bedrijven die meer dan 100 kilogram vet en eiwit realiseren, behalen gemiddeld maar liefst €161 meer saldo per geit dan bedrijven die onder deze grens blijven. Dat verschil heeft direct invloed op de winstgevendheid van het bedrijf.
De kracht van de 100+ bedrijven
Als we kijken naar de praktijk op bedrijven die behoren tot de zogenoemde “100+ club” bij GIJS, vallen enkele zaken op. Deze bedrijven voeren gemiddeld meer droge stof per geit en voorzien hun dieren van meer energie. Gemiddeld krijgen de geiten ongeveer 200 VEM per dag extra beschikbaar. Die hogere voeropname vormt een belangrijke basis voor de hogere productie.
Het is echter te eenvoudig om het resultaat volledig aan voeding toe te schrijven. Ook het management moet kloppen. Denk aan een comfortabele huisvesting, voldoende lig- en vreetruimte, een goed klimaat in de stal, gezonde dieren en een optimale en (schone) watervoorziening. Pas wanneer alle randvoorwaarden op orde zijn, kan een geit haar genetische potentieel het beste benutten. Interessant is bovendien dat bedrijven in de 100+ groep vaker worden uitbetaald op een hoger vetgehalte. Hoewel vet relatief goed te sturen is via voeding en rantsoensamenstelling, blijkt uit de cijfers dat niet zozeer de gehaltes het verschil maken, maar vooral de liters melk. Hoge prestaties worden uiteindelijk gerealiseerd door een combinatie van voldoende voeropname, een hoogwaardig rantsoen en optimaal gestructureerd management.
Wat kunt je hier als geitenhouder mee?
De belangrijkste les is dat sturen op kostprijs alleen echt onvoldoende is. Een lage kostprijs lijkt aantrekkelijk, maar zegt weinig wanneer daardoor productie blijft liggen. Uiteindelijk gaat het om het saldo dat iedere beschikbare dierplaats oplevert.
Kijk daarom niet alleen naar de voerkosten per 100 kilogram melk, maar vooral naar het saldo per geit. Analyseer of de huidige voeropname, rantsoensamenstelling en stalomstandigheden voldoende ruimte bieden voor hogere producties. Vaak blijkt dat extra investeren in kwalitatief ruwvoer, voldoende pensenergie en een goed uitgebalanceerd krachtvoer zich direct vertaalt in meer liters, meer kg vet en eiwit en uiteindelijk het beste saldo.
De bedrijven die structureel boven de 100 kilogram vet en eiwit produceren laten zien dat extra voeren niet automatisch leidt tot een hogere kostprijs. Integendeel: een hogere productie zorgt voor meer cashflow en liquiditeit. Het vraagt om lef als ondernemer.
Wie rekent in euro’s per geit in plaats van uitsluitend in euro’s per 100 kilogram melk, krijgt vaak een ander beeld van zijn bedrijf. En juist dat inzicht biedt kansen om meer rendement uit iedere dierplaats te halen. Meer geiten komen er namelijk niet in Nederland. Uiteindelijk is saldo per geit het resultaat van je ondernemerschap. “Ondernemers die er echt mee bezig zijn maken vaker hun saldoberekening door het jaar heen.”
Jan Dortmans van Dortmans bedrijfsadvies geeft zijn visie.
Toch is er nog een belangrijk aspect dat in deze discussie niet vergeten mag worden: liquiditeit. Een goed saldo betekent namelijk niet automatisch dat er ook voldoende geld op de rekening staat. Juist daar lopen veel bedrijven tegenwoordig tegenaan.
De afgelopen jaren zijn niet alleen de kosten gestegen, maar is ook het bedrag dat ondernemers moeten voorfinancieren flink toegenomen. Ondanks lagere voerprijzen is dit voordeel teniet gedaan door, hogere rentelasten, duurdere mestafzet en stijgende personeelskosten. Daarnaast vragen investeringen in gebouwen, techniek en duurzaamheid steeds meer kapitaal. Hierdoor kan een bedrijf op papier een prima resultaat behalen, terwijl de beschikbare kasstroom onder druk staat.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar saldo per geit te kijken, maar ook naar de hoeveelheid cash die een dierplaats daadwerkelijk oplevert. Elke extra kilogram vet en eiwit die efficiënt wordt geproduceerd, draagt niet alleen bij aan het saldo, maar ook aan de ruimte om aan betalingsverplichtingen te voldoen en te blijven investeren in de toekomst van het bedrijf.
Liquiditeitsmanagement wordt daarmee minstens zo belangrijk als kostenbeheersing. Een actuele liquiditeitsbegroting en het periodiek volgen van technische en financiële kengetallen geven inzicht in de ontwikkeling van het bedrijf en maken tijdig bijsturen mogelijk. Bedrijven die zowel hun technische resultaten als hun kasstroom scherp in beeld hebben, zijn beter voorbereid op prijsfluctuaties en onverwachte kosten. Uiteindelijk gaat ondernemerschap niet alleen over winst maken, maar ook over voldoende financiële ruimte houden om te kunnen blijven ondernemen.
Jan Dortmans – Adviseur Bedrijfsstrategie & Financieringen
Een goed saldo, maar waar blijft het geld?
Elke liter telt. Op dit moment zien we iets opvallends in de geitensector. Het saldo per geit is op veel bedrijven redelijk op peil gebleven of zelfs gestegen. Toch merken ondernemers aan het einde van de maand dat er onder aan de streep steeds minder overblijft. Waar blijft het geld liggen?
De vraag is daarom niet alleen: waar kan ik kosten besparen? Maar ook: waar laat ik productie en daarmee euro’s per geit liggen? Met een goede bedrijfsanalyse krijgen we vaak tijdens één bezoek al scherp waar de kansen liggen. In voeropname, rantsoen, water, klimaat, diergezondheid, groepsindeling of management. Niet meer voeren omdat het kan, maar meer halen uit iedere beschikbare dierplaats. Want in de basis geldt: hard melken loont.
Onze checklist helpt om gericht naar jouw bedrijf te kijken. Die zoektocht doen we graag samen. We dagen je uit om kritisch te kijken, mee te denken en mee te redeneren. Jij kent jouw geiten, jouw stal en jouw bedrijf tenslotte het beste. Samen zie je altijd meer dan alleen. Om je alvast een op gang te helpen te geven in harder melken hebben onze specialisten een praktische checklist voor je gemaakt.
Download onze checklist zodat er niets over het hoofd wordt gezien en nodig onze adviseur uit die jij graag wil ontmoeten.